Wrak SS General von Steuben

SS Steuben
SS Steuben

Historia jednostki SS General von Steuben

Okręt zbudowany w stoczni w Szczecinie jako luksusowy okręt pasażerski o napędzie parowym. Zwodowany pod nazwą „München” w 1923 roku. Wg różnych źródeł  mógł zabrać na pokład 800 – 1800 pasażerów.

 

Niestety już w lutym 1930 roku na statku stojącym przy pirsie w Nowym Jorku wybuchł pożar w ładowni bagażowej. Ogień rozprzestrzeniał się tak szybko, że prawie całkowicie strawił wnętrze statku.

 

Po prowizorycznej naprawie statek wrócił do macierzystego portu w Bremie na gruntowny remont i przebudowę. Jednostka nie wróciła już na atlantycką trasę, zmniejszono również liczbę pasażerów do 793. Wyszedł z portu w Bremie jako wycieczkowiec SS „General von Steuben”. Patronem jednostki został Friedrich Wilhelm von Steuben, żyjący w XVIII wieku pruski oficer walczący o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

 

SS General von Steuben
Przebudowany po pożarze General von Steuben
Już jako wycieczkowiec w Wenecji

Po wybuchu II Wojny Światowej, w 1939 roku, parowiec został przejęty przez Kriegsmarine i przekształcony w okręt szkoleniowy dla niemieckich marynarzy.

 

W 1944 roku, jak się później okazało, pod sam koniec wojny Steuben był wykorzystywany jako jednostka szpitalna i transportowa. Pomimo takiego wykorzystania okrętu w czasie wojny nie spełniał on międzynarodowych wymagań dla jednostek szpitalnych. Okręt pływał w barwach maskujących i był uzbrojony. W 1945 roku brał udział w największej w historii, wojskowej operacji morskiej pod kryptonimem „Hannibal”.

 

Zatopienie SS Steuben

 

Steuben, jeszcze pod nazwą "München"
Steuben, jeszcze pod nazwą „München”, rok 1925
© Bundesarchiv

W swój ostatni rejs SS Steuben wyruszył z Piławy (dziś Bałtyjsk) 9 lutego 1945 roku. Okręt zmierzał do portu w Świnoujściu. Na pokładzie znajdowało się podobno 4 267 osób w tym m.in. 2 800 rannych niemieckich żołnierzy, 800 cywilów, 100 żołnierzy powracających z frontu, prawie 300 osób personelu medycznego marynarki i około 160 członków załogi, w tym marynarze obsługujący karabiny przeciwlotnicze. Według innych źródeł na pokładzie Steubena mogło być nawet ponad 5 tysięcy osób (niektóre źródła podają liczbę od 5 do 9 tysięcy pasażerów).

 

Na wysokości Ławicy Słupskiej został namierzony i zaatakowany przez radziecką łódź podwodną S-13 dowodzoną przez kapitana Aleksandra Marineskę. Tego samego, który niespełna 2 tygodnie wcześniej zatopił Wilhelma Gustloffa.

 

50 minut po północy 10 lutego 1945 roku SS Steuben zostaje trafiony pierwszą z dwóch torped na wyskości pomostu bojowego, druga chwilę później trafia w kotłownię. Najprawdopodobniej to drugie trafienie okazało się zgubne dla Steubena. 3 minuty po uderzeniu torpedy w kotłownię kotły parowe eksplodowały, co wywołało ogromny pożar.

 

Steuben, jeszcze pod nazwą "München", rok 1925
Steuben, jeszcze pod nazwą „München”, rok 1925
© Bundesarchiv

Uszkodzenia były tak duże, że wystarczyło kolejne 5 minut, aby ten ogromny okręt przechylił się na lewę burtę uniemożliwiając i tak już utrudnioną, ze względu na 20 stopniowy mróz, akcję ratunkową. Nie pozwoliło to na opuszczenie szalup ratunkowych.

 

Po kolejnych 7 minutach, w niespełna 20 minut od pierwszego trafienia, okręt zatonął spoczywając na dnie Bałtyku w takiej samej pozycji, czyli na lewej burcie. Więcej o ostatnich minutach jednostki przeczytacie w artykule: Ostatnie 20 minut General von Steuben.

 


 

Nurkowanie na wraku Steubena

 

SS Steuben - Obraz sonarowy wraku
SS Steuben – Obraz sonarowy wraku

Wrak Steubena został odnaleziony dopiero w 2004 roku przez jednostkę badawczą ORP Arctowski. Choć na tym polu istnieją pewne spory i do odkrywców Steubena pretenduje kilka innych osób, to dokonane przez okręt hydrograficzny Arctowski w dniu 26 maja 2004 roku pomiary jednostki uznaje się za oficjalne potwierdzenie odnalezienia wraku SS Steuben.

 

Wrak leży na północ od Słupska na głębokości 72 metrów. Wrak leży na lewej burcie pod kątem około 60° i jest w bardzo dobrym stanie. Poza brakiem kominów i zniszczeniami w okolicach kotłowni, która eksplodowała po uderzeniu torpedy, zachowały się nawet maszty oraz szalupy w żurawikach tego ogromnego liniowca. Minimalna głębokość na wraku to 50 metrów. Na tej głębokości znajduje się prawa burta okrętu w której widoczna jest ogromna wyrwa po uderzeniu torpedy. Wrak jest gęsto pokryty sieciami.

 

Okręt w 2006 roku został uznany za mogiłę wojenną. Obowiązuje zakaz nurkowania na wraku oraz w promieniu 500 metrów od niego. Obecnie obowiązującym aktem prawnym w zakresie zakazu jest Zarządzenie Porządkowe nr 1 Dyrektora Urzędu Morskiego w Słupsku z dnia 4 lutego 2010 roku w sprawie zakazu nurkowania na wraku statku – mogile wojennej (treść aktu możesz przeczytać tutaj). Zgodnie z §2 Zarządzenia Dyrektor Urzędu Morskiego w Słupsku może w uzasadnionych przypadkach na pisemny wniosek organizatora nurkowań udzielić okresowego zezwolenia.


 


 

Dane techniczne SS Steuben

 

General Von Steuben, 1923 r.
General Von Steuben, 1923 r.

Długość: 168 metrów

Szerokość: 19,8 metra

Zanurzenie: 8,5 metra

Wyporność: 14 666 BRT

 

Napęd:

2 silniki parowe o potrójnym stopniu sprężania

2 śruby napędowe

prędkość maksymalna: 16,3 węzła

Uzbrojenie:

12 karabinów przeciwlotniczych


 

Opracowanie własne

Źródła:

  • Marcin Jamkowski, Duchy z głębin Bałtyku. Gustloff, Steuben, Goya, 2010
  • umsl.gov.pl
  • ORP Arctowski odnalazł wrak Steubena po 59. latach na mw.mil.pl

Podobne posty