Wrak galeonu Mars

Galeon Mars

Galeon Mars – rycina
© Gunnar Hägg

Historia galeonu Mars

Galeon Mars to pochodząca z XVI wieku jednostka wchodząca w skład szwedzkiej floty wojennej króla Eryka XIV Wazy. W owym czasie była to nie tylko największy szwedzki galeon, ale także największy okręt wojenny pływający po Bałtyku. Był to międzynarodowy konflikt zbrojny o podział Inflant oraz hegemonię na Morzu Bałtyckim, tzw. Dominium Maris Baltici. Kwestia dominacji na Bałtyku nie została rozstrzygnięta.

 

Jednostka została nazwa na część staroitalskiego boga wojny – Marsa. Ówcześni zwykli nazywać tę jednostkę Makalös, czyli niezrównany lub Jutehatarennienawidzący Duńczyków.


 

XVII-wieczna ilustracja bitwy z udziałem galeonu Mars

XVII-wieczna ilustracja bitwy z udziałem galeonu Mars
© Ingemar Lundgren

Najprawdopodobniej do szwedzkiej służby jednostka została wcielona w 1564 roku.

 

Galeon Mars jako flagowy okręt floty szwedzkiej składającej się z 23 jednostek uczestniczył w toczącej się u u wybrzeży Gotlandii i Olandii bitwie morskiej stanowiącej część I wojny północnej (nazywanej także wojną siedmioletnią) toczącej się w latach 1563-1570.

 

To niezaplanowane, morskie starcie rozegrało się w dniach 30-31 maja 1564 roku. To właśnie w ostatnim dniu potyczki okręt Mart został otoczony przez statki należące do Danii i Lubeki.

 

Dość standardowo jak na okres walk morskich żaglowców walka przeistoczyła się w abordaż. Galeon stanął w ogniu a nieco później doszło do eksplozji prochu na pokładzie. Mars zatonął z większością z 800 osobowej załogi oraz z około 300 napastnikami, którym udało się wtargnąć na jego pokład.


 

Odkrycie wraku galeonu Mars

Działo na wraku Mars

Działo na wraku Mars
© Ingemar Lundgren

Wrak galeonu Mars przez 447 lat spoczywał spokojnie na dnie Bałtyku. Został odkryty w sierpniu 2011 roku podczas wyprawy szwedzkich płetwonurków pod kierownictwem Richarda Lundgrena. To właśnie 20-letni upór tego ostatniego i jego poszukiwania na dnie Bałtyku doprowadziły do spektakularnego odkrycia. W odległości 10 mil morskich an północ od wyspy Olandia na głębokości 75 metrów odnaleziono XVI-wieczny wrak.

 

Jednostkę zidentyfikowano poprzez odnaleziony na jednym z brązowych dział charakterystyczny ornament – herb Wazów.

 

Ze względu na odnalezione na wraku kosztowności, w tym około 4 tysiące samych monet lokalizacja wraku jest pilnie strzeżoną tajemnicą (stąd żółte oznaczenie na mapie z prawej strony). Srebrne monety, które przewoziła jednostka znajdowały się prawdopodobnie w glinianych dzbanach, które uległy zniszczeniu podczas eksplozji.

 

Projekt inwentaryzacji wraku Mars podzielono na 3 etapy. Do tej pory odbyły się dwie ekspedycje. Pierwsza z nich miała miejsce w dniach 1-14 lipca 2012 roku. Wrak galeonu Mars ma szczególne znaczenie dla archeologów badających morskie obiekty. Mars jest brakującym ogniwem w sztuce budowania okrętów – tak wypowiedział się po odnalezieniu jednostki Andreas Olsson, naczelny archeolog Królewskiego Muzeum Morskiego w Szwecji. Dla podkreślenia znaczenia odkrycia dla Szwedów dodam, że nurków odwiedził na łodzi sam Karol XVI Gustaw – król Szwecji.

 

Podczas drugiej ekspedycji, która odbyła się w lipcu 2013 roku sporządzono dokumentację fotograficzną oraz wydobyto część skarbu, w tym jedno z dział znajdujących się na galeonie Mars (film poniżej). Wśród nurków uczestniczących w wyprawie był Polak – Tomasz Stachura.

 

Wydobywane z wraku przedmioty zostaną prawdopodobnie wystawione w muzeum w Vaestervik.

 

Pozostaje jeszcze wiele do odkrycia, zbadania, sfotografowania. Stąd tegoroczna, 3-cia wyprawa na wrak galeonu Mars.


 

Nurkowanie na wraku galeonu Mars

 

Wrak galeonu Mars

Wrak galeonu Marsa – rycina
© Illustration Alxander Rauscher/Svenska Dagbladet

Wrak spoczywa na dnie Bałtyku na głębokości 73-75 metrów. Leży on na sterburcie, stosunkowo dobrze zachowana, łącznie z furtami działowymi, jest bakburta, widoczna na rycinie po lewej stronie..

 

Pomimo, iż większość drewnianej konstrukcji znajduje się na miejscu to jest ona zniszczona wybuchem. Niektóre elementy znajdują się nawet 150 metrów od wraku.

 

Oczywiście, to kolejny przykład, że wody Bałtyku są świetnym konserwantem dla drewna, które idealnie zachowuje się w tej zimnej i nisko zasolonej wodzie.

 

Zobaczcie jak ten imponujący wrak wygląda pod wodą.

 

Jednego możemy być pewni, wrak Mars pozostanie na dnie Bałtyku, będzie można do podziwiać w podwodnym skansenie. Okazuje się, że doświadczenie (mam na myśli wydobyty w latach 60tych ubiegłego wieku wrak słynnego żaglowca Vasa, który zatonął podczas pierwszego rejsu w dniu 10 sierpnia 1628 r. po przepłynięciu zaledwie mili morskiej) nauczyło Szwedów by nie wydobywać wraków, zwłaszcza tych drewnianych na powierzchnię, bowiem ich utrzymanie jest znacznie trudniejsze niż samo podniesienie z dna.

 

Zamiast podnoszenia wraku planowane jest sporządzenie jego obrazu 3D. Trzymamy kciuki za wierne odzwierciedlenie jednostki!


 

Wrak Mars - działa

Jedno z 107 dział znajdujących się na wraku Mars
© Ingemar Lundgren

Nurek na wraku Mars

Nurek wykonujący pomiary na wraku Mars
© Ingemar Lundgren

 


 

XVI-wieczny galeon Mars – dane techniczne

Wrak Mars - mozaika T.Stachura

Mozaika przedstawiająca wrak Mars autorstwa Tomasz Stachury
Nurek pozwala na lepsze zobrazowanie wielkości galeonu

 

  • Długość: 80 m
  • Załoga: 800
  • Materiał: lite drewno dębowe
  • Wyporność: 1800 t
  • Napęd: żagle
  • Uzbrojenie: 107 dział

 

Na zakończenie jeszcze jeden film z wraku Mars:

 


 

 

Opracowanie własne

 

Źródła: oceandiscovery.org; svt.se; sjohistoriska.se; thelocal.se

Masz coś do powiedzenia? Napisz komentarz!

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola wymagane są oznaczone gwiazdką *

*

Nurkowości

Wypadek nurkowy na Attersee
Krzysztof Starnawski wraca do Meksyku!
Daniel Libeskind chce zbudować podwodny hotel w Morzu Czerwonym
Śmierć nurka na jeziorze Zbiczno
Konferencja Baltictech 2017 zbliża się wielkimi nurami!
Fascynująca historia Bugatti z jeziora Maggiore
Wrak USS Kittiwake w nowej odsłonie!
Polak zginął podczas nurkowania w walijskim kamieniołomie
Nieudana próba pobicia rekordu świata kobiet
Egipcjanin Saddam Killany planuje spędzić pod wodą 150 godzin!
Na Gardzie trwają poszukiwania polskiego nurka
60 antycznych wraków odnaleziono w Morzu Czarnym

Na wesoło

Świąteczne porządki – podwodny performance

Jaka to roślina?

Spirodela polyrhiza (Spirodela wielokorzeniowa)

Co to za zwierzę?

Chromodoris africana

Mapa

Loading map...

Loading


Prognoza pogody

lis 18, 2017 - sob
Wrak galeonu Mars
5°C
słabe opady śniegu
słabe opady śniegu
4 m/s, Z
93%
998 hPa
so11/18 ni11/19 po11/20 wt11/21 śr11/22
słabe opady deszczu
5/4°C
bezchmurnie
5/3°C
słabe opady śniegu
0/2°C
słabe opady śniegu
1/0°C
śnieg
4/3°C

Strefa sympatyka

Zaloguj się

Nurkowy Newsletter

Nurkowanie to Twoja pasja?
Chcesz poznawać tajemnice podwodnego świata?
Wstąp do grona sympatyków Jolly Diver już teraz.
Wystarczy tylko jedno kliknięcie!

Google Plus

Scroll To Top