Sztuka oddychania

Sztuka oddychania

Sztuka oddychania

Oddychać potrafi każdy z nas. Jest to czynność, która towarzyszy nam od urodzenia aż do śmierci i jest nierozerwalnie związana z życiem.

 

Zgodnie z definicją oddychanie to zespół procesów fizjologicznych umożliwiających tkankową penetrację tlenu i usuwanie dwutlenku węgla. U ssaków polega na pobieraniu powietrza do płuc, wymianie gazowej zachodzącej w pęcherzykach płucnych, transporcie tlenu i CO2 przez krew i dyfuzji pomiędzy krwią a komórkami organizmu.

 

Tyle teorii, pamiętajmy jednak, że dla niektórych oddychanie jest sztuką…


 

 

Nasza klatka piersiowa może pomieścić sporo powietrza. Otóż, przeciętny, dorosły mężczyzna ma pojemność płuc rzędu 6 litrów, a kobieta około 4,2 litra.

 

Na co dzień taka pojemność jest w zupełności wystarczająca. Sytuacja a zarazem zapotrzebowanie organizmu na tlen zmienia się gdy chcemy uprawiać jakiś sport, zwłaszcza wyczynowo. Wtedy zachodzi potrzeba by objętość płuc była większa, dużo większa.

 

Jednym ze sposobów zwiększenia pojemności płuc jest trening. Dowodem na to są organizmy nurków, zwłaszcza freediverów. Dla przykładu Umberto Pelizzari, włoski mistrz freedivingu może pochwalić się aż ośmiolitrową pojemnością płuc. Naukowcy, po przebadaniu kilkudziesięciu takich sportowców, odkryli, że u niektórych pojemność płuc sięgała dziewięciu litrów!


 

Sztuka oddychania a mistrzostwo głębokości

 

Dokonania freediverów budzą nie tylko zachwyt, ale i niedowierzanie.

 

Oficjalny rekord w nurkowaniu bez płetw wynosi 225 m i został ustanowiony w br. przez Gorana Colaka. Natomiast William Trubridge jest rekordzistą w zanurzeniu swobodnym (nurkowanie z wykorzystaniem liny kierunkowej, po której można się podciągać) na głębokość 121 metrów.

 

Jeśli chodzi o bezdech statyczny (wstrzymywanie oddechu pod wodą bez pływania), to również ten rekord należy do Chorwata Gorana Colaka, który wytrzymał aż 22 minuty i 30 sekundy!  Zastanawiacie się jak to możliwe?


 

Sztuka oddychania

Sztuka oddychania

Freediverzy nie tylko posiadają ponadprzeciętną objętość płuc, ale także potrafią sterować zużyciem tlenu przez organizm. Najistotniejsze jest by w kluczowym momencie opanować stres i spowolnić pracę serca, bowiem im wolniej krąży krew, tym dłużej można wytrzymać na jednym oddechu.

 

Podczas zanurzania tętno może spaść nawet do 14 uderzeń na minutę (przeciętnie u człowieka wynosi około 70–80). Nie bez znaczenia jest również tzw. odruch nurkowania, czyli automatyczna reakcja organizmu na zanurzenie w wodzie o temperaturze niższej niż organizmu. Wówczas krew jest kierowana z mięśni do najważniejszych dla przetrwania narządów: serca i mózgu. Ponadto przed zanurzeniem freediverzy często oddychają czystym tlenem, po to by zmagazynować go jak najwięcej.

 

Jednak wszystko to nie pozostaje obojętne dla zdrowia. Lekarze przestrzegają, że takie podwodne wyczyny mogą uszkadzać mózg a nawet grożą śmiercią.


 

Przeciętny organizm człowieka w warunkach spoczynku zużywa w ciągu minuty około 300 ml gazowego tlenu. Najwięcej, bo aż 67 ml potrzebuje układ pokarmowy, nieco mniej układ nerwowy – 47 ml, mięśnie szkieletowe – 45 ml a serce i układ krwionośny zaledwie 17 ml.

 

Jednak proporcje i zapotrzebowanie na tlen ulegają zmianie w czasie wysiłku i stresu. Wtedy układ krążenia kieruje krew do ważniejszych obszarów, przede wszystkim do mózgu, najbardziej wrażliwego na niedotlenienie. Brak tlenu dla neuronów oznacza nie tylko naszą słabszą kontrolę nad ruchami mięśni, ale także prowadzi do zaburzeń wzroku i świadomości. Nawet krótkotrwałe niedotlenienie mózgu stwarza realne ryzyko trwałych uszkodzeń.


 

Dla freediverów równie ważnym momentem co zanurzenie jest wynurzanie się. Wówczas powietrze znajdujące się w ich płucach zawiera już bardzo mało tlenu, który jest dosłownie „wysysany” z krwi. Natomiast nagromadzony w tkankach dwutlenek węgla powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, zwłaszcza w mózgu. Dlatego pierwszy oddech na powierzchni to nagłe usunięcie CO2 i napływ tlenu prowadzący do skurczu tętnic. Nierzadko powoduje on utratę przytomności. Na szczęście można tego uniknąć wykonując pierwsze 2–3 oddechy na powierzchni wolno i spokojnie.


 

Sztuka oddychania a hiperwentylacja

 

Sztuka oddychania

Sztuka oddychania

Hiperwentylacja, czyli seria szybkich i głębokich oddechów jest często praktykowana przez sportowców przed większym wysiłkiem. Stosowana z umiarem może zwiększyć wydolność organizmu.

Ilość głębokich oddechów powinna wynosić od 3 do 5 pod rząd. Większa liczba wdechów może spowodować wystąpienie tzw. efektu materacowego, czyli zawrotów głowy i problemów z orientacją. Intensywna hiperwentylacja pozbawia organizm naturalnych sygnałów ostrzegawczych towarzyszących niedotlenieniu i może doprowadzić nawet do utraty przytomności pod wodą.

 

Oczywiście hiperwentylacja nie jest w stanie zwiększyć znacząco zasobów tlenu w organizmie a saturacja rośnie tylko o około 3%. Prawdziwym powodem stosowania hiperwentylacji jest obniżenie ciśnienia parcjalnego CO2 (głównego czynnika odpowiedzialnego za regulację procesu oddechowego). To właśnie ciśnienie parcjalne CO2 decyduje o potrzebie wdechu. Przez głębokie oddychanie staramy się maksymalnie obniżyć ilość dwutlenku węgla w organizmie. Dlatego głębokie oddychanie sprawia, że później znacznie dłużej nie czujemy potrzeby wzięcia oddechu.


 

Nie tylko nurkowie mogą wstrzymywać oddech. Podobną sztukę opanowali również sprinterzy. Mistrzowie, jak chociażby Usain Bolt, przebiegają dystans o długości 100 metrów na jednym oddechu. Organizm podczas biegu trwającego mniej niż 10 sekund zużywa bieżące rezerwy energetyczne. Mięśnie korzystają z biochemicznego “paliwa”: ATP (adenozynotrifosforanu) oraz PC (fosfokreatyny). Jest ono bezpośrednio zużywane przez komórki. Krótki bieg, podnoszenie ciężarów czy skok w dal to wysiłki fizyczne o charakterze beztlenowym niekwasomlekowym. Oznacza to tyle, że organizm nie potrzebuje tlenu, nie sięga również po rezerwy glukozy (nie wytwarza kwasu mlekowego).


 

 

W większości dyscyplin sportowych ciało potrzebuje więcej energii niż organizm może dostarczyć z bieżących rezerw w mięśniach. Konieczne jest spalanie glukozy, które najlepiej i najszybciej przebiega przy dużej zawartości tlenu. Kiedy nie jest to możliwe mięśnie, próbując zaspokoić zapotrzebowanie, przechodzą na oddychanie beztlenowe. Glukoza jest „spalana” niekompletnie, wskutek czego powstaje kwas mlekowy, gromadzący się w organizmie. Jednak duże stężenie kwasu mlekowego prowadzi do pojawienia się objawów kwasicy (bóle, nudności, zaburzenia świadomości i pracy serca). W takich momentach należy zrobić przerwę i oddychać głęboko przez kilka minut.


 

 

Sztuka oddychania - pojemność płuc

Sztuka oddychania
– pojemność płuc

Człowiek wykonuje przeciętnie 12–14 oddechów na minutę.

 

Każdy oddech to około 500 ml powietrza. Jednak nie cała objętość trafia do pęcherzyków płucnych. Część układu oddechowego – jama nosowa, gardło, tchawica, oskrzela, to tzw. przestrzeń martwa, której zadaniem jest oczyszczanie i ogrzewanie powietrza. Zajmuje ona około 150 ml.

 

Reasumując przy każdym wdechu możemy skorzystać tylko z 350 ml powietrza. Jeśli pomnożymy to przez 12 oddechów na minutę, to do dyspozycji mamy 4,2 litra.

 

Zwalniając tempo oddechu oraz zwiększając ich głębokość możemy zwiększyć ilość powietrza docierającego do pęcherzyków płucnych.

 

Reasumując wolniej i głębiej znaczy efektywniej!


 

 

Źródło: www.focus.pl

Masz coś do powiedzenia? Napisz komentarz!

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola wymagane są oznaczone gwiazdką *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Na wesoło

Święty Mikołaj nurkujący w akwarium

Jaka to roślina?

Alisma plantago-aquatica (Żabieniec babka wodna)

Co to za zwierzę?

Cephalopholis miniata

Strefa sympatyka

Zaloguj się

Nurkowy Newsletter

Nurkowanie to Twoja pasja?
Chcesz poznawać tajemnice podwodnego świata?
Wstąp do grona sympatyków Jolly Diver już teraz.
Wystarczy tylko jedno kliknięcie!

Scroll To Top